PRINSIP ATAU RUKUN PERNIAGAAN
Bila Bersara Nanti... Apa Rahsia Perniagaan Abdurrahman bin Auf Yang Kita Boleh Tiru?
Pernah tak lepas tengok filem atau drama, tiba-tiba kita dapat satu idea yang tak pernah terfikir sebelum ini?
Saya selalu jadi macam itu. Kadang-kadang bukan jalan cerita yang menarik perhatian, tetapi pengajaran di sebaliknya. Begitu juga dengan kisah yang saya nak kongsikan hari ini. Sebenarnya artikel ini bukan sekadar mengenai perniagaan.
Saya menulisnya kerana ramai anggota tentera yang saya temui selalu bertanya,
"Abang Nur, nanti pencen saya nak buat apa?"
Soalan itu nampak mudah, tetapi jawapannya tidak semudah yang disangka.
Ramai menyangka selepas bersara, kita hanya perlu mencari kerja baharu. Hakikatnya, mencari pekerjaan yang sesuai bukan perkara mudah. Kita bukan sahaja mencari gaji, tetapi juga mencari pekerjaan yang sesuai dengan pengalaman, kemahiran, suasana kerja dan keperluan keluarga. Ada yang terpaksa menerima gaji yang jauh lebih rendah. Ada yang bekerja syif. Ada yang terpaksa bermula semula dari bawah walaupun pernah memegang jawatan penting ketika dalam perkhidmatan.
Sebab itulah saya selalu berpendapat bahawa kita tidak boleh bergantung kepada pekerjaan semata-mata selepas bersara.
Kita perlu mempunyai pilihan.
Dan salah satu pilihan terbaik ialah belajar berniaga.
Menariknya, apabila kita melihat kehidupan di sekeliling kita, ramai profesional akhirnya memilih jalan yang sama. Doktor membuka klinik sendiri. Pensyarah menjadi perunding. Jurutera menubuhkan syarikat. Peguam membuka firma guaman. Artis mengusahakan pelbagai perniagaan. Mereka masih menggunakan ilmu dan pengalaman yang dimiliki, tetapi akhirnya mereka membina sesuatu yang menjadi milik sendiri.
Saya tidak mengatakan semua orang wajib berniaga. Tetapi mempunyai ilmu perniagaan memberi kita lebih banyak pilihan apabila tiba hari persaraan. Sebab itu saya suka mengkaji bagaimana tokoh-tokoh Islam membina kehidupan mereka. Dan apabila bercakap tentang dunia perniagaan, nama yang sukar untuk kita abaikan ialah Abdurrahman bin Auf r.a.
Beliau berhijrah dari Mekah ke Madinah tanpa membawa kekayaan. Hampir semua harta ditinggalkan. Namun beberapa tahun kemudian, beliau menjadi antara usahawan paling berjaya dalam sejarah Islam.
Persoalannya...
Apa sebenarnya yang beliau buat sehingga berjaya?
Mari kita lihat beberapa pengajaran yang saya rasa masih relevan sehingga hari ini.
Persoalannya...
1. Jangan Tunggu Ada Modal Baru Berniaga
Apabila sampai di Madinah, Sa'ad bin al-Rabi' menawarkan separuh hartanya kepada Abdurrahman bin Auf.
Kalau kita?
Mungkin ramai yang terus mengucapkan syukur dan menerima tawaran itu.
Tetapi jawapan Abdurrahman bin Auf sangat ringkas.
"Tunjukkan aku jalan ke pasar."
Beliau tidak meminta wang.
Beliau tidak meminta kedai.
Beliau hanya meminta peluang.
Beliau bermula sebagai orang tengah, membeli dan menjual barang secara kecil-kecilan sehingga sedikit demi sedikit mengumpulkan modal.
Pengajarannya?
Ramai orang kata mereka tidak berniaga kerana tiada modal.
Hakikatnya, kadang-kadang kita bukan kekurangan modal.
Kita kekurangan keberanian untuk bermula.
2. Jujur Itu Aset Yang Paling Mahal
Dalam dunia perniagaan, keuntungan memang penting.
Tetapi kepercayaan pelanggan jauh lebih bernilai.
Apabila terdapat kecacatan pada barang dagangannya, Abdurrahman bin Auf tidak menyembunyikannya. Beliau memaklumkan keadaan sebenar kepada pembeli.
Mungkin untung hari itu sedikit.
Tetapi pelanggan akan datang lagi.
Dalam perniagaan, pelanggan boleh lupa harga.
Tetapi mereka jarang lupa siapa yang pernah menipu mereka.
3. Jangan Takut Orang Lain Berjaya
Ada peniaga takut membantu orang lain kerana bimbang muncul pesaing.
Abdurrahman bin Auf berfikir sebaliknya.
Beliau terkenal dengan sikap membantu orang lain, termasuk memberikan pinjaman tanpa faedah kepada mereka yang memerlukan.
Apabila lebih ramai orang berjaya berniaga, ekonomi Madinah turut berkembang.
Bahasa moden kita memanggilnya networking.
Tetapi dalam Islam, semangatnya lebih indah.
Kalau kita kaya, biarlah orang lain turut merasa peluang untuk berjaya.
4. Kekayaan Bukan Untuk Disimpan Semata-mata
Antara kisah yang paling masyhur ialah apabila kafilah perdagangan beliau tiba di Madinah dengan ratusan ekor unta yang membawa pelbagai barang dagangan.
Beliau mampu menjadi semakin kaya.
Tetapi apabila diingatkan tentang tanggungjawab orang yang berharta di hadapan Allah, beliau sangat tersentuh.
Beliau tidak membiarkan harta menguasai hatinya.
Inilah bezanya antara memiliki harta dan diperhambakan oleh harta.
5. Orang Kaya Yang Terbaik Ialah Yang Menguatkan Orang Lain
Ramai orang mengukur kekayaan melalui jumlah wang dalam akaun bank.
Tetapi Abdurrahman bin Auf menggunakan hartanya untuk manfaat masyarakat.
Beliau membantu orang yang berhutang.
Beliau membantu mereka yang memerlukan modal.
Beliau banyak bersedekah.
Akhirnya, kekayaannya bukan sahaja mengubah hidup keluarganya, tetapi turut menguatkan ekonomi masyarakat di sekelilingnya.
Jadi... Apa Kaitan Dengan Kita?
Saya sebenarnya menulis artikel ini kerana ramai anggota tentera bertanya kepada saya,
"Abang Nur, selepas pencen nanti saya nak buat apa?"
Jawapan saya mudah.
Jangan tunggu tiga bulan sebelum bersara baru hendak berfikir.
Mulakan sekarang.
Belajar berniaga.
Belajar mengurus kewangan.
Belajar membina rangkaian kenalan.
Belajar kemahiran baharu.
Dan yang paling penting...
Belajar melihat pekerjaan bukan sekadar untuk mencari wang, tetapi sebagai satu ibadah.
Abdurrahman bin Auf tidak menjadi kaya kerana mengejar harta semata-mata.
Beliau mengejar keredaan Allah.
Harta hanyalah hasil daripada usaha yang jujur, amanah dan penuh keberkatan.
Mudah-mudahan kita juga mampu mencontohi semangat itu.
Walaupun tidak menjadi jutawan, sekurang-kurangnya kita dapat bersara dengan lebih tenang, berdikari dan tidak menjadi beban kepada orang lain.
Insya-Allah.
Ramai orang beranggapan saya menggalakkan perniagaan kerana "berniaga boleh jadi kaya". Sebenarnya bukan itu sebabnya.
Sebab yang lebih besar ialah realiti selepas bersara, terutama bagi anggota tentera.
Hakikatnya, bukan mudah untuk mendapatkan pekerjaan yang benar-benar setanding dengan apa yang dinikmati semasa dalam perkhidmatan. Ramai yang akhirnya terpaksa menerima pekerjaan yang gajinya lebih rendah, kemudahannya terhad, waktu kerjanya panjang, atau suasana kerjanya jauh berbeza daripada budaya tentera yang tersusun dan berdisiplin. Tidak kurang juga yang mendapati pengalaman puluhan tahun dalam tentera sukar diterjemahkan kepada keperluan majikan di sektor swasta.
